İnfertiliteye yol açan nedenler

İnfertilite yani kısırlık 1 yıl boyunca korunmadan, yeterli sayıda düzenli cinsel ilişkide bulunulmasına rağmen gebelik oluşmamasıdır.
Evli çiftlerin %10-15’inde infertilite görülür. İnfertiliteyi primer ve sekonder infertilite diye ikiye ayırabiliriz. Hiç çocuk sahibi olmayanlara primer infertil, daha önce hanile kalabilmiş fakat şu an hamile kalamayanlara sekonder infertil denir.

Fekundabilite: Bir adet dönemi yani menstruel siklus içerisinde gebelik elde edebilme ihtimalidir ve bu da normal çiftlerde %20-25’tir
Fekundite: Bir adet dönemi içerisinde canlı doğum elde etme ihtimalidir.

Bütün çiftler ele alındığında hepsinin de ilk adet döneminde gebe kalması imkansızdır, gebelik oluşabilmesi için belli bir süre geçmesi gerekir. Gebelik istemi olan çiftlerin 3 ay sonunda ancak %57’sinde gebelik oluşur. 6 ay sonunda %72’sinde gebelik oluşur. 1 yıl sonunda %85’inde gebelik oluşur. 2 yıl sonunda %93’ünde gebelik oluşur.

İnfertil çiftlerin yaklaşık % 30-40’ında erkek, % 40-50’sinde kadında problem saptanır. Bazı çiftlerin her ikisinde birden sorun bulunur. % 10-15 çiftte ise ne kadında ne de erkekte neden bulunamaz. Hiçbir neden bulunamayan duruma açıklanamayan infertilite denir. Bu yüzden infertil çiftler mutlaka birlikte araştırılmalıdır, sadece kadının ya da sadece erkeğin araştırılması yeterli değildir. Çiftlerden birisinde bir sorun bulunsa bile aynı anda diğerinde de sorun olabilir.

Yaş ilerledikçe hamilelik oluşma şansı azalır. Yaşın ilerlemesi tüp bebek başarısını da azaltmaktadır. Ayrıca ileri yaşta hamile kalanlarda düşük yapma şansı daha yüksektir.

Kadında infertilite nedenleri:
– Ovulasyon (yumurtlama) bozuklukları % 40
– Tüplere ve karındaki yapışıklıklara bağlı nedenler % 40
– Endometriozis % 5-15,
– Nedeni izah edilemeyen (açıklanamayan) infertilite % 5-15
– Diğer nedenler % 5 (Örn: Endometrial osssifikasyon)

Erkekte infertilite nedenleri:
– Nedeni açıklanamayan grup % 30
– Varikosel % 15
– Endokrin hipogonadism % 9
– Subklinik enfeksiyonlar % 8
– İnmemiş testis %8
– Ereksiyon (sertleşme) sorunu ve hipospadias % 6
– İmmünolojik nedenler % 5
– Sistemik hastalıklar % 3
– Obstrüktif (tıkanıklık) patolojiler % 2
– Diğer nedenler % 13

İnfertiliteye yol açan nedenlere yönelik geçmişle ilgili sorgulama sonrasında, sadece üreme organlarının değil tüm vücudun değerlendirilmesine yönelik muayene ve ultrasonografi (USG) yapılır. Hormonal testlerden başka histerosalpingografı (HSG), laparoskopi ve histeroskopi gibi diğer inceleme yöntemleri kullanılabilir.
Erkek değerlendirilmesi için öykü ve muayene bulgularından başka sperm testi (semen analizi) çok önemlidir. Sperm analizi 3 günlük cinsel perhiz sonrası yapılır. Sperm analizi anormal çıkarsa 1 ay sonra tekrarlanmalıdır.

Çiftler ne kadar sürede gebelik oluşmazsa doktora başvurmalıdır?
35 yaşın altındaki çiftler 12 ay boyunca korunmasız düzenli ilişkiyi denemelerine rağmen hala gebelik oluşmamışsa doktora başvurmalılar. 35 yaşın üzerindeki çiftlerde bu süre 6 aydır.

Aşağıdaki durumlarda 1 yıl beklenmeden inceleme başlatılabilir:
Kadın
– Kadın yaşı > 35 ise
– Amenore (adet görememe) veya düzensiz adetleri varsa
– Pelvik enfeksiyon veya endometriosis öyküsü varsa
– Geçirilmiş abdominal veya pelvik cerrahi öyküsü varsa
– Anormal muayene bulguları varsa
Erkek
– Geçirilmiş ürogenital cerrahi öyküsü varsa
– Geçirilmiş cinsel yolla bulaşan hastalık öyküsü varsa
– Anormal muayene bulguları varsa

Tedavi:
Tedavi infertiliteye neden olan duruma göre değişir. Saptanan nedene göre ilaç, hormon veya cerrahi (ameliyat) tedavisi gerekebilir. İnseminasyon (aşılama) veya tüp bebek gibi yardımcı üreme teknikleri uygulanabilir. Detaylı bilgi >>
Hiç bir neden bulunamayan açıklanamayan infertilite durumda tedavi hakkında ayrıntı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Erkeğin yaşının ileri (büyük) olması hamile kalamamaya neden olur mu

Hamile kalamama (gebe kalamama) probleminden bahsedebilmek için öncelikle bir çiftin yeterli sürede düzenli ve doğru cinsel ilişkiye girdiğinden emin olabilmek gerekir. Hamile kalamama yani kısırlık (infertilite) teşhisi koyabilmek için gerekli cinsel ilişki süresi 12 ay olarak belirlenmiştir. Yani düzenli ve doğru şekilde cinsel ilişkiye giren bir çift 12 ay boyunca denemesine rağmen gebelik elde edemezse “hamile kalamıyor” denilebilir, bu süre dolmadan önce gebelik olmaması normaldir.

Hamile kalamama probleminden bahsedebilmek için yeterli süre cinsel ilişkide bulunmak gerekir:
Hamilelik isteyen ve düzenli cinsel ilişkide bulunan çiftlerin 3 ay sonrasında yaklaşık yarısında gebelik meydana gelebilir. 6 ay süren düzenli cinsel ilişki sonrasında ise yaklaşık %75’inde gebelik meydana gelir. Bazı çiftlerin evlendikleri ilk aylarda hemen gebe kalabilmesi her çiftte bu şekilde olması gerektiği anlamına gelmez. 1 yıl boyunca ilişkide bulunan çiftlerin yaklaşık %85’inde gebelik elde edilir ve kalan kısmına kısırlık yani infertilite (hamile kalamama, gebe kalamama problemi) teşhisi konabilir.

Düzenli ve doğru şekilde cinsel ilişkide bulunmak gerekir:
Hamile kalamama probleminin nedenleri arasında düzenli ve doğru şekilde cinsel ilişkide bulunmamak sayılabilir. Düzenli cinsel ilişkiden kasıt haftada ortalama 2 kere cinsel ilişkidir. Bunun her hafta olması gerekmez, özellikle adet dönemlerinin ortasına denk gelen yumurtlama zamanında 2-3 günde bir cinsel ilişkide bulunmak yeterlidir. Bu şekilde cinsel ilişkide bulunmayan bir çifte kısırlık teşhisi koyulamaz, özellike bu durumun düzeltilmesi ve yumurtlama zamanına dikkat edilerek düzenli ilişki planlanması gerekir. Özellikle eşlerin farklı şehirlerde bulundukları ve seyrek görüşebildikleri durumlarda bu tür düzenli ilişki olmaması gebe kalamama nedeni olabilir. Bu konu hakkında ayrıntılı bilgilere şu linklerden ulaşabilirsiniz:
– Hangi Günlerde Kolay Hamile Kalabilirim?
– Otomatik Yumurtlama Tarihi Hesaplama
Nadiren bazı çiftler hamilelik için doğru şekilde cinsel ilişkide bulunmayı da bilmemektedir. Bu konuda ilişki pozisyonu çok önemli değildir, ancak erkeğin kadının vajinası içerisine boşalması şarttır. İlişki için kayganlaştırıcı vb. maddeler hamileliği kısmen engelleyebilir gebelik isteyen çiftlerin bunları kullanmaktan kaçınması gerekir.

Yukarıda açıklanan üç neden yani yeterli süre boyunca ilişkide bulunmak, düzenli ilişkide bulunmak, doğru şekilde ilişkide bulunmak hamilelik için ilk şartlardır. Bu şartların doğru şekilde yerine getirilmesine rağmen hamile kalamama durumu söz konusu ise jinekolojik muayene ve nedeni araştırmaya yönelik tahlil, tetkik yapılması gerekir:
– Kısırlık Varlığında Yapılan Tahliller, Testler

Kadında ve erkekte hamile kalamama nedenleri:
Gebe kalamama problemi yaşayan çiftlerde araştırmalar neticesinde yaklaşık çiftlerin %15’inde hiçbir neden bulunamaz, buna nedeni bilinmeden infertilite denir. Bir sebep bulunabilen çiftlerde ise sorun yaklaşık yarı yarıya kadın ve erkekte eşit dağılım gösterir. Nadiren hem kadında hem erkekte sorun saptanabilir.

Kadında hamile kalamama (kısırlık) nedenleri arasında en sık rastlananları yumurtlama problemi (yumurtlama düzensizliği) ve tüplerde tıkanıklık olmasıdır. Bunların dışında birçok etken gebe kalamamaya neden olabilir, bunlar hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Erkeklerle ilgili nedenler hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Kadının yaşının ileri (büyük) olması hamile kalamamaya neden olur mu?
Kadın yaşı ile gebe kalamama problemi arasında çok kuvvetli bir orantı vardır. Çünkü kadınlarda yaş ilerledikçe yumurtalık kapasitesi (over rezervi) azalır, halk arasında bu durum hormon bozukluğu veya hormonların azalması olarak bilinir. Bu durum özellikle 35-40 yaşından büyük kadınlar için geçerlidir. Kadının yaşı ile hamile kalabilme yeteneği arasındaki ilişki hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Erkeğin yaşının ileri (büyük) olması hamile kalamamaya neden olur mu?
Erkeğin yaşının ileri olmasının kadındaki kadar olmasa da gebe kalamama konusunda katkısı olabilmektedir. Özellikle 45-50 yaşlarından sonra sperm kalitesindeki bazı bozulmalardan dolayı gebelik oluşma şansı hafif azalır. Ancak erkekte yaş ilerledikçe şans azalsa da gebelik oluşturma yeteneği yani sperm üretimi ömür boyu devam eder. Erkek yaşı ve kısırlık arasındaki ilişki hakkında detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri)

Bu ameliyatlar idrar kaçırma (stres üriner inkontinans, SUI) şikayeti olan hastaların tedavisinde kullanılan çeşitli metodlardır. Yıllar içerisinde bu konuda yeni ameliyat metodları bulunmuştur.

Tarihsel sıralamayla bu ameliyatlar:
– Kelly (1913)
– Marshall-Marchetti-Krantz, MMK (1949)
– Burch, Retropubik üretropeksi (1961)
– TVT Tension –Free Vaginal Tape ve intravajinal slingplasti (IVS) (1996)
– Transobturator tape, TOT (2001)
– Miduretral polipropilen sling, MPS (2003)

Burch ameliyatı için karına sezaryen kesisine benzer bir kesi yapılması gerekir. TVT, IVS ve TOT operasyonları için ise karın açılması gerekmez ameliyat sadece vajina içerisinden yapılır.

Bu ameliyatların yapılış yöntemleri farklı olmakla beraber hepsinde de genel amaç idrar torbası ve üretraya (idrar torbasından idrarı dışarıya taşıyan boru şeklinde organ) alt taraftan destek sağlamak ve yukarıya doğru asmaktır. Vajen bölgesine askı materyali yerleştirilir veya idrar torbasını yukarı asmak amacıyla dikişler atılır. Her ameliyat gibi bu ameliyatların da başarı şansı yüzde yüz değildir fakat özellikle son yıllarda geliştirilen yeni ameliyatlar çok yüksek başarı oranlarına sahiptir.
İdrar kaçırma problemi olan bazı hastalarda ameliyat dışı yöntemler de uygulanmaktadır. Bunlar:
– Pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri)
– Biofeedback
– Vaginal pesser uygulaması
– Fonksiyonel elektrik stimülasyonu
– İlaç tedavileri